Czy prawnik musi już na początku studiów wiedzieć, jaką drogą zawodową chce podążać? Dr Barbara Jelonek-Zacha pokazuje, że poszukiwanie własnej ścieżki może być równie ważne jak jej odnalezienie. W swojej działalności łączy prawo karne, kryminologię, cyberbezpieczeństwo i badania nad dezinformacją.
O swojej drodze zawodowej, zainteresowaniach naukowych i doświadczeniach dydaktycznych, a także o możliwościach, jakie daje współczesne wykształcenie prawnicze, dr Barbara Jelonek-Zacha opowiada w wywiadzie, do którego lektury serdecznie zapraszamy.
Jak wyglądała Pani droga zawodowa i co sprawiło, że zainteresowała się Pani właśnie tą dziedziną? Czy był moment, który miał na to szczególny wpływ?
Moja droga zawodowa nie była prosta ani oczywista. Była długim procesem poszukiwania własnych umiejętności i pasji. Zaczynałam od marzeń o karierze w dyplomacji i studiów na kierunku europeistyka. W ich trakcie poczułam jednak, że chcę iść dalej, dlatego rozpoczęłam drugi kierunek – prawo.
Już podczas studiów próbowałam różnych ścieżek: działałam w organizacjach studenckich, zdobywałam doświadczenie w prokuraturze, m.in. przy sprawach finansowych i dotyczących cyberprzestępczości, w administracji publicznej oraz w ramach praktyki adwokackiej. Przełomem było dla mnie zetknięcie się z cyberprzestępczością i nowymi technologiami.
Dziś chcę pokazywać studentom, że poszukiwanie własnej drogi to świetna przygoda. Nie trzeba już na pierwszym roku mieć sztywnego planu na całe życie.
Jakimi zagadnieniami zajmuje się Pani obecnie i które z nich uważa za najbardziej fascynujące?
Na co dzień zajmuję się prawem i postępowaniem karnym, kryminologią, cyberbezpieczeństwem oraz dezinformacją. Badam m.in. takie cyberzagrożenia jak sharenting, spoofing czy smishing.
Jestem członkinią Centrum Badań nad Dezinformacją, Prawem i Demokracją, gdzie zajmuję się wpływem dezinformacji na system prawny i procesy demokratyczne. Cieszy mnie także udział w Projekcie MAK realizowanym przez NASK – Państwowy Instytut Badawczy, w którym znalazłam się w gronie 15 ekspertek z całej Polski. Jednak największą satysfakcję daje mi obecnie dzielenie się wiedzą ze studentami.
Czego studenci mogą nauczyć się dzięki Pani doświadczeniu?
Przede wszystkim tego, jak prawo funkcjonuje w realnym świecie i dlaczego warto już podczas studiów sprawdzać różne możliwości.
Nie przepadam za „suchymi” wykładami. Cenię żywą dyskusję i interakcję, ponieważ każdy student wnosi własną perspektywę. Zależy mi również na przełamywaniu barier – studenci wiedzą, że po zajęciach zawsze mogą podejść, porozmawiać i dopytać.
Zachęcam ich też do korzystania z możliwości oferowanych przez WSKZ – spotkań, konferencji czy podcastów. Warto próbować: albo coś nas zainspiruje, albo odkryjemy, że to nie nasza droga. Jedno i drugie jest wartościowe.
Z jakiego projektu, badania lub publikacji jest Pani najbardziej dumna w swojej działalności i dlaczego?
Bardzo dumna jestem z monografii „Instytucja małżeństwa w prawie japońskim…”, wydanej przez C.H. Beck, która była efektem moich wieloletnich badań. Ważne jest dla mnie również dołączenie do Projektu MAK NASK oraz doświadczenia zdobyte w międzynarodowej społeczności naukowej Nordic Summer University.
Jednak największą dumę przynoszą mi projekty dydaktyczne tworzone dla studentów. Kiedy widzę ich zainteresowanie podczas wizyty w sądzie albo gdy po zajęciach zostają, aby porozmawiać o swoich planach, czuję, że moja praca ma prawdziwy sens.
Jakie wyzwania występują obecnie w Pani dziedzinie i które z nich uważa Pani za szczególnie istotne?
Jednym z największych jest tempo rozwoju technologii oraz transgraniczny charakter cyberprzestępczości. Prawo musi mierzyć się z rzeczywistością, która zmienia się niezwykle szybko. Wyzwaniem dydaktycznym jest natomiast pokazanie młodym ludziom, jak wiele możliwości daje wykształcenie prawnicze.
Jakie kompetencje lub sposób myślenia są dziś, Pani zdaniem, szczególnie ważne dla osób rozwijających się w tej dziedzinie?
Przede wszystkim otwartość, elastyczność i gotowość do ciągłego rozwoju. Współczesne prawo bardzo szybko się zmienia, między innymi pod wpływem nowych technologii, dlatego warto interesować się różnymi dziedzinami, zdobywać praktyczne doświadczenie i nie zamykać się na jedną, z góry wybraną ścieżkę zawodową.
Bardzo ważne są również umiejętność budowania relacji, komunikacja i otwartość na drugiego człowieka. Zawsze przypominam studentom, że studia to nie tylko oceny i podręczniki. To także ludzie, kontakty, wymiana doświadczeń i tworzenie sieci wsparcia. Moje własne przyjaźnie ze studiów do dziś procentują zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym.
Dlaczego warto łączyć praktykę zawodową z działalnością naukową?
Teoria daje fundamenty, ale praktyka nadaje im prawdziwy sens. Podczas zajęć mogę odwoływać się do realnych spraw i doświadczeń zawodowych. Chcę pokazywać studentom, że prawo to nie tylko lokalne kodeksy, ale globalny i dynamiczny świat pełen możliwości rozwoju.
Co poza działalnością naukową lub zawodową inspiruje Panią na co dzień?
Moją wielką miłością są podróże z plecakiem. Razem z mężem odwiedziliśmy ponad 50 krajów – od Europy po Azję i USA. Z podróży przywoziłam też kolekcjonerskie kubki ze Starbucksa.
Obserwowanie życia ludzi w różnych częściach świata pokazuje mi, jak różnorodne są kultury, zwyczaje i podejście do prawa. Te doświadczenia później chętnie wykorzystuję podczas zajęć. Podróże uczą mnie elastyczności, uśmiechu i otwartości na drugiego człowieka. Dokładnie taką energię staram się wnosić na wykłady.
Zagłosuj na dr Barbarę Jelonek-Zachę w plebiscycie Wykładowca Roku
Dla dr Barbary Jelonek-Zachy studia prawnicze to nie tylko zdobywanie wiedzy, ale również czas odkrywania własnych zainteresowań, zdobywania praktycznych doświadczeń i świadomego poszukiwania swojej drogi zawodowej. W pracy ze studentami łączy teorię z praktyką, pokazując im różnorodne możliwości rozwoju – od klasycznych zawodów prawniczych po cyberbezpieczeństwo, nowe technologie, administrację czy pracę w służbach.
Jeśli cenisz sposób, w jaki ekspertka dzieli się doświadczeniem, otwiera przed studentami nowe perspektywy i pokazuje praktyczny wymiar prawa, oddaj na nią głos w plebiscycie na Wykładowcę Roku.
